Pod koniec grudnia 2025 r. ukazała się monografia pt „Ethnobotany of Paddy Plants Traditional Knowledge, Diversity and Conservation. Volume I: Abutilon – Cleome”, której współautorką jest dr hab. Sylwia Nowak, prof. UO, pracownik naszego Instytutu.
Jest to pierwsza tego typu monografia, koncentrująca się na ukazaniu przyrodniczego i kulturowego znaczenia różnorodności roślin występujących w obrębie i w otoczeniu tradycyjnych siedlisk uprawy ryżu. Powstała na podstawie szeroko zakrojonych badań terenowych oraz syntezy źródeł publikowanych i archiwalnych, dostarczając szczegółowych opisów gatunków roślin związanych z uprawą ryżu. Opisy te obejmują zestaw lokalnych nazw, informacje dotyczące rozmieszczenia i siedlisk oraz kompilację wcześniej udokumentowanej wiedzy etnobotanicznej. Katalog roślin pól ryżowych uzupełniono portretowymi fotografiami gatunków, ukazującymi również ich cechy diagnostyczne.
Atlas został zaprojektowany jako almanach wiedzy o różnorodności i etnobotanice roślin pól ryżowych oraz podsumowanie wiedzy o zagadnieniach botanicznych związanych z tymi unikalnymi siedliskami. Aby poprowadzić czytelnika przez zróżnicowane agroekosystemy, we wstępie najpierw przedstawiono niezależną od gatunków typologię pól ryżowych, mającą zastosowanie zarówno do systemów uprawy Oryza sativa, jak i O. glaberrima. Kolejne rozdziały prezentują kontekst regionalny, po czym następują opisy gatunków uporządkowane alfabetycznie.
W praktyce atlas może służyć naukowcom, rolnikom, nauczycielom i doradcom rolniczym jako narzędzie ułatwiające identyfikację ważnych lokalnie roślin wraz z informacjami o ich potencjalnej wartości. Etnobotanicy, agroekolodzy, specjaliści ds. żywienia oraz badacze systemów żywnościowych odnajdą tu materiały porównawcze i źródłowe ukazujące biokulturowe znaczenie flory pól ryżowych. Funkcja ta jest szczególnie istotna w kontekście postępującej intensyfikacji i homogenizacji rolnictwa, w tym na siedliskach wilgotnych i wodnych.
Monografia ma także na celu zmianę postrzegania roślin często uznawanych za uciążliwe chwasty, ukazując je jako ważny zasób biokulturowy.
